Zout voor uw waterontharder: tabletten of korrels?

Of u beter zouttabletten of korrels in uw waterontharder gebruikt, hangt eerst af van wat uw toestel toelaat, pas daarna van zuiverheid en gebruiksgemak. Dit artikel legt uit hoe u de toegestane zoutvorm bepaalt en hoe u de kwaliteit van onthardingszout beoordeelt. Het toont ook welke factoren het zoutverbruik per regeneratie echt bepalen.

Tabletten of korrels: wat laat uw waterontharder toe?

Een waterontharder gebruikt zout om pekel te vormen. Met die pekel wordt de hars geregenereerd, zodat ze opnieuw hardheid uit het leidingwater kan binden. Welke zoutvorm die pekel mag leveren, hangt af van het type waterontharder en de bouw van de zoutbak.

Wat verschilt er tussen tabletten en korrels?

Het verschil zit hem in de fysieke vorm. De chemische basis is dezelfde: voldoende zuivere tabletten en kristallen leveren na het oplossen allebei natriumchloride voor de pekel. De vorm kan wel invloed hebben op hoe de pekel ontstaat en of er zoutbruggen ontstaan. Bij de keuze tussen kristallen of tabletten voor uw waterontharder bekijkt u dus vooral hoe het zout zich in de bak gedraagt.

• Zouttabletten: compacte eenheden van geperst zout. ZoutPlus biedt onder meer Soft-Sel Regular en Soft-Sel Pluss aan als tabletten voor waterbehandeling.
• Zoutkorrels: losse kristallen die rechtstreeks contact maken met het pekelwater.
• Grof kristallijn zout: Soft-Sel Crystals is bestemd voor toestellen die kristallen toelaten.

Hoe bepaalt u de toegestane zoutvorm?

De handleiding van het exacte model beslist. Schrijft die tabletten voor, dan gebruikt u tabletten. Is granulair zout vereist, dan kiest u korrels met de voorgeschreven korrelgrootte. De vermelding "geschikt voor waterontharders" op een verpakking weegt niet op tegen de voorschriften van de fabrikant.

• Droogzoutbak: het grootste deel van het zout ligt droog boven een rooster of zoutplaat, en het voorgeschreven rooster blijft op zijn plaats.
• Natzoutsysteem: een groter deel van het zout staat in contact met water. Ook hier bepaalt de handleiding de zoutvorm.
• Zoutblokken: sommige toestellen schrijven blokken voor in plaats van tabletten of korrels.

Laat de fabrikant beide vormen uitdrukkelijk toe, dan kunt u overstappen van tabletten naar kristallen. ZoutPlus adviseert dan om eerst de bestaande voorraad grotendeels op te gebruiken en beide vormen niet willekeurig te mengen.

Waarop let u bij het bijvullen?

Het zoutniveau regelmatig nakijken hoort bij het onderhoud, bijvoorbeeld één keer per maand. Tekenen dat u moet bijvullen zijn een niveau onder een derde van het reservoir, harder water of meer kalkaanslag. Wacht niet tot de bak helemaal leeg is.

Controleer vóór het bijvullen ook of er een zoutbrug is. Dat is een harde zoutlaag met een holle ruimte eronder. Er ontstaat dan te weinig pekel, ook als u bovenaan nog zout ziet. Maak zo'n brug niet los met scherp metalen gereedschap, want dat kan de bak beschadigen.

Vul daarna bij tot het niveau dat de fabrikant aanbeveelt. Extra water toevoegen is niet standaard nodig, en een handmatige regeneratie start u alleen als de handleiding dat voorschrijft. Op de productpagina voor zouttabletten vindt u de tabletten die in een geschikte zoutbak rechtstreeks kunnen worden gegoten.

Waaraan herkent u geschikt en zuiver onthardingszout?

Zodra de zoutvorm vastligt, bepaalt de kwaliteit of de pekelvorming probleemloos blijft verlopen. Zuiverheid, onoplosbare resten en de afmetingen van het product zijn daarbij de toetsstenen.

Wat zegt EN 973 over de kwaliteit?

NBN EN 973:2009 is de Belgische norm van 30 oktober 2009 voor natriumchloride waarmee ionenwisselaars worden geregenereerd bij de behandeling van drinkwater. De norm geeft geen algemene voorkeur aan tabletten of kristallen.

Binnen de norm verschillen de types van onthardingszout in hun gehalte aan onoplosbare materie. De editie EN 973:2002 staat voor Type A maximaal 0,05 % toe en voor Type B maximaal 0,35 %, telkens berekend op het NaCl-gehalte.

• Type A: de strengste grens voor wateronoplosbare materie.
• Type B: laat duidelijk meer onoplosbare resten toe.
• Beide vormen: zowel tabletten als korrels bestaan met Type A en zonder additieven.
• Grens van de norm: Type A zegt iets over de kwaliteit, niet of uw toestel de vorm aanvaardt.

Controleer daarom naast de normvermelding altijd de zoutvorm die uw handleiding voorschrijft.

Welke samenstelling en bestanddelen controleert u?

ZoutPlus vermeldt voor zijn zouttabletten een zuiverheid van minimaal 99,8 % NaCl en conformiteit met EN 973 Type A. Op Belgische producten komen ook gehalten van 99,5 % en 99,9 % voor. Dat zijn productspecificaties, geen minimum dat voor elk zout geldt.

• NaCl-gehalte: het opgegeven percentage zuiver zout.
• Onoplosbaar materiaal: bezinkt in de bak en kan zeefjes, injectoren of pekelkleppen vervuilen, waardoor de pekel minder goed wordt aangezogen.
• Calcium en magnesium: een productfiche of lotanalyse kan die gehalten ook vermelden.
• Vervangproducten: fijn keukenzout kan samenklonteren of een zoutbrij vormen.

Strooizout, vaatwaszout of willekeurig industriezout zijn geen vervanging voor geschikt regeneratiezout zolang de samenstelling en de geschiktheid voor uw toestel niet vaststaan. Een hoge zuiverheid is enkel zinvol als de vorm ook bij uw toestel past.

Welke korrelgrootte en verpakking passen?

Belgische kristalzouten zijn onder meer verkrijgbaar in korrelgroottes van 4–15 mm en 6–15 mm. Een tabletproduct meet ongeveer 25 × 12 mm. Leg die afmetingen naast de voorschriften van uw toestel. Naast de gangbare zakken van 25 kg bestaan er tabletten in verpakkingen van 10 kg en 15 kg. ZoutPlus levert Soft-Sel Crystals in 15 kg en 25 kg, zoals toegelicht in de gids over kristalzout voor waterontharders.

Een lichtere zak is handig bij trappen of een hoog reservoir. Vergelijk toegestane producten van vergelijkbare kwaliteit op hun prijs per kilogram. Regeneratiezout heeft geen houdbaarheidsdatum, maar u bewaart het wel droog en van een vochtige vloer gescheiden. Voor een grootverpakking hebt u ruimte nodig: een halve pallet bevat 20 zakken, samen 500 kg, en een volle pallet 40 zakken, samen 1.000 kg.

Verbruikt uw ontharder minder zout met tabletten of korrels?

De zoutvorm verandert het verbruik van een correct ingesteld toestel niet rechtstreeks. Wat wel telt, zijn de eigenschappen van het toestel, de waterhardheid en de instellingen.

Wat bepaalt het verbruik per regeneratie?

De vorm van het onthardingszout bepaalt op zich niet hoeveel zout er per cyclus wordt verbruikt. Een groter harsbed vraagt bij dezelfde dosering wel meer zout. Bij 100 g zout per liter hars komt 20 liter hars rekenkundig op 2,0 kg per regeneratie, en 40 liter hars op 4,0 kg. Dit zijn rekenvoorbeelden, geen aanbevolen instellingen.

• Harsinhoud en dosering: samen bepalen ze hoeveel kilogram zout één cyclus vraagt.
• Inkomende hardheid en waterverbruik: die bepalen hoe snel de hars opgebruikt is.
• Regeneratiestrategie: de manier waarop het toestel het moment van regenereren kiest.

Omdat die verbruiken zo ver uit elkaar liggen, zegt een aantal zakken per maand weinig zolang u de gegevens van het toestel niet kent.

Hoe beïnvloeden hardheid en instellingen het verbruik?

Blijft de dosering per cyclus gelijk, dan zorgt harder water vooral voor een hogere regeneratiefrequentie. Dezelfde hoeveelheid water brengt dan meer calcium en magnesium aan, waardoor de hars sneller verzadigd raakt. AquaFlanders noemt water van 30–45 °F hard water en water boven 45 °F zeer hard. Let bij handleidingen op de eenheid: 1 °F komt overeen met 0,56 °D.

Staat de inkomende hardheid te hoog ingesteld, dan kan het toestel, afhankelijk van de regeling, te vroeg regenereren en onnodig zout en spoelwater verbruiken. Een te lage instelling kan tijdelijk harder water opleveren in plaats van zacht water. Een tijdsgestuurd toestel regenereert volgens een vast interval, terwijl een volumegestuurd toestel rekening houdt met het behandelde watervolume.

Hoe controleert u uw werkelijke zoutverbruik?

In de praktijk begint een verbruikscontrole met een paar eenvoudige notities. Die laten u daarna vergelijken met wat de fabrikant opgeeft.

• Gegevens noteren: het toestelmodel, de meterstand van de watermeter en de hoeveelheid zout die u bijvult.
• Interval volgen: het aantal dagen of kubieke meter tot de volgende regeneratie.
• Hardheid meten: de inkomende hardheid, en de resthardheid na de ontharder met een geschikte test.

ZoutPlus raadt aan om uw zakverbruik een jaar lang bij te houden. Een verbruik van 75 kg komt overeen met drie zakken van 25 kg, 100 kg met vier zakken, 125 kg met vijf en 250 kg met tien. Kies pas een andere zoutvorm nadat u het verbruik met de toestelgegevens hebt vergeleken. Een verkeerd zouttype kan het verbruik enkel onrechtstreeks beïnvloeden, via een zoutbrug of te weinig pekel. De keuzegids voor Soft-Sel-tabletten en -kristallen helpt u daarna het juiste product te kiezen.

Veelgestelde vragen